Günler geçiyor, akrep yelkovanı kovalıyor ama içimizde aradığımız o temel şeyler hiç değişmiyor. Zaman, su gibi aksa da aslında tükenen sadece o değil; biziz. Bazen durup, "Geçen her günü, her anı eksiksiz hatırlasak ne olurdu?" diye düşünüyoruz. Muhtemelen geçmişin o devasa yükünün altında ezilirdik. Peki büyüdükçe hayatın giderek anlamsızlaştığını hissetmemizin asıl sebebi ne? Dönüp o günlere baktığımızda, çocukluk yıllarını bu kadar anlamlı ve dünyayı yaşanabilir kılan asıl güç neydi? Sadece masumiyet mi, yoksa henüz kaybetmediğimiz o saf merhamet duygusu mu?

Bu sorunun cevabı, çocukken ekran karşısında ya da kitap sayfalarında gözyaşlarıyla izini sürdüğümüz o hüzünlü hikâyelerde gizli. Bunların en unutulmazlarından biri şüphesiz aynı adlı kitaptan uyarlanan ve hikâyenin hüznüne derinlik katan müzikleriyle hafızalarımıza kazınan Flandre'nin Köpeği (A Dog of Flanders) çizgi dizisiydi. Hatırlayın; dizinin o masum kahramanı Nello (Nelo), yoksul dedesiyle birlikte her sabah erkenden uyanıp kasabaya süt satarak hayatta kalmaya çalışan küçük bir çocuktu. Bir gün yol kenarında, ölesiye dövülüp terk edilmiş bir köpek buldu: Patrasche (Patraş). Onu iyileştirdi, ekmeğini paylaştı ve Patraş onun süt arabasını çeken en sadık yoldaşı oldu. Nelo'nun dünyasındaki tek neşe, o köpek ve zengin bir ailenin kızı olan en yakın arkadaşıydı. Ancak kızın babası, yoksulluğu bir suçmuş gibi görüp bu masum dostluğun arasına aşılmaz duvarlar ördü. O dondurucu kış gecesinde, kalacak yeri olmayan Nelo ve Patraş'ın katedralin buz gibi taş zemininde birbirlerine sarılarak hayata veda ettikleri o sahne, sadece bir çizgi film sonu değildi. Biz o hikâyeyle, çıkarsızca sevebilmeyi ve haksızlığa karşı içimizde büyüyen o ilk isyanı öğrendik.

Sadece Flandre'nin Köpeği değildi elbet bize bunu öğreten. Karlı bir kış gecesinde, sokaktan geçenlerin umursamadan adımlarını hızlandırdığı, donmamak için yaktığı her kibrit çöpünde sıcacık sobaların hayaline sığınan o Kibritçi Kız'ın titreyen ellerine bakarken de aynı sızıyı hissetmedik mi? Ya da Charles Dickens’ın o kasvetli romanlarında, soğuk bir yetimhanede bir kap lapa için "Lütfen efendim, biraz daha verebilir misiniz?" diyen kimsesiz çocukların gözlerinden izlemedik mi yetişkinlerin o hesapçı, taşlaşmış kalplerini? Bizler, bir başkasının acısına başımızı çevirmemeyi, yoksulluğun görünmez kıldığı insanları fark etmeyi ve vicdanı işte bu karakterlerin omuzlarında yükselerek öğrendik.

Bugün dönüp yeni nesle baktığımızda ise korkutucu bir boşluk görüyoruz. Çocukların ellerindeki parlayan ekranlarda, saniyeler içinde kaydırıp geçtikleri o sonsuz sosyal medya döngüsü var. Bu algoritmalar çocuklara Nelo'nun sabrını, Kibritçi Kız'ın o çaresiz yalnızlığını ya da Dickens'ın sokaklarındaki o sınıf farkının yarattığı adaletsizliği öğretemez. Hızla tüketilen, sadece kusursuz görselliğe dayalı bu sistem, çocuklara bir başkasının acısına ortak olmayı değil; her şeyi anında tüketip bir sonrakine hissizce geçmeyi dayatıyor.

Zaman akıp bitiyor. Hayat çocukluktan sonra anlamsızlaşıyorsa, sebebi merhameti o kitap sayfalarında, o eski ekranlarda bırakıp yetişkinlerin o soğuk dünyasına teslim olmamızdır. Çocuklarımızın kalbine vicdan tohumları ekmek, onları sosyal medyanın hissizleştiren çarklarına bırakmakla değil; onlara Nelo, Patraş ve Kibritçi Kız gibi ruhu olan, sevmeyi ve empatiyi öğreten içerikler sunmakla mümkündür. Çünkü hızla akıp giden bu anlamsız dünyada bizi kurtaracak tek şey, içimizde yaşatmaya devam ettiğimiz o saf merhamet gücüdür.