Bir zamanlar Türkiye'nin en güçlü ihracat kollarından biriydi tekstil. İstanbul'da Merter, Laleli gibi merkezlerden Denizli'ye, Bursa'ya, Gaziantep'e kadar geniş bir üretim ağı vardı. Merter'de kepenk kapatan bir dükkân bile aslında bu büyük tablonun küçük bir yansıması.
Son birkaç yılda tablo değişti. Sektörde binlerce işletme kapandı ya da küçüldü. Farklı kaynaklara göre son yıllarda 300 ile 377 bin arasında kişi bu sektörde işini kaybetti. Bir dönem yüz binlerce insanın ekmek kapısı olan sektör bugün ayakta kalmanın hesabını yapıyor.
Peki ne oldu?
Üretim maliyeti ciddi arttı. İşçilik, enerji, kira, finansman, hepsi üreticinin sırtına bindi. Sektör temsilcilerine göre dolar bazlı maliyetlerdeki artış son yıllarda oldukça büyük boyutlara ulaştı. Fiyatlar aynı oranda artırılamadı.
İhracatta rekabet gücü zayıfladı. Sektör dernekleri, Türk üreticinin ayakta kalabilmek için rakiplerine göre daha yüksek bir kâr marjına ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bazı raporlara göre Türkiye'nin küresel tekstil pazarındaki payı 35 yılın ardından ilk kez yüzde 3'ün altına indi.
Ve başka ülkeler devreye girdi. Türk tekstil firmaları son yıllarda özellikle Mısır'a yatırım yapıyor. Sektör temsilcilerine göre Mısır'da işçilik maliyeti Türkiye'nin çok altında. Daha düşük üretim maliyeti ve bazı pazarlara sağlanan ticari avantajlar Mısır'ı cazip hale getiriyor.
Ama suçu sadece başka ülkelere atmak kolaycılık olur. Türkiye'nin kendi içinde de ciddi bir maliyet ve finansman sorunu var.
Kapanan bir işletme sadece o işletmenin hikayesi değil. Personelin, üreticinin, nakliyecinin, esnafın hikayesi de. Merter'de son dönemde kepenk indiren dükkanlar bunun küçük ama görünür bir örneği.
Peki çözüm ne olabilir?
Enerji ve finansmanda gerçek bir nefes alanı, küçük atölyeler için ortak alım ve pazarlama gücü, fiyat yerine tasarım ve markaya yatırım, usta işçiliğini koruyacak eğitim destekleri ve öngörülebilir bir kur politikası. Kısacası üretici ucuz işçilikle değil, katma değerle rekabet edebilmeli.
Türkiye tekstilden vazgeçmiyor belki. Ama sektörün üretim dengesi değişiyor. Şimdi sorulması gereken soru şu: üretimi başka ülkelere kaptırmadan, Türkiye'deki üreticiyi yeniden rekabetçi hale getirebilecek miyiz?
Çünkü kapanan bir dükkanı yeniden açmak kolay. Ama kaybedilen ustayı, üretim kültürünü ve yılların kurduğu ticaret ağını yeniden kurmak o kadar kolay değil.
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Web.tv
Metin Mutlu
Türkiye tekstil sektörü neden küçülüyor?
Bir zamanlar Türkiye'nin en güçlü ihracat kollarından biriydi tekstil. İstanbul'da Merter, Laleli gibi merkezlerden Denizli'ye, Bursa'ya, Gaziantep'e kadar geniş bir üretim ağı vardı. Merter'de kepenk kapatan bir dükkân bile aslında bu büyük tablonun küçük bir yansıması.
Son birkaç yılda tablo değişti. Sektörde binlerce işletme kapandı ya da küçüldü. Farklı kaynaklara göre son yıllarda 300 ile 377 bin arasında kişi bu sektörde işini kaybetti. Bir dönem yüz binlerce insanın ekmek kapısı olan sektör bugün ayakta kalmanın hesabını yapıyor.
Peki ne oldu?
Üretim maliyeti ciddi arttı. İşçilik, enerji, kira, finansman, hepsi üreticinin sırtına bindi. Sektör temsilcilerine göre dolar bazlı maliyetlerdeki artış son yıllarda oldukça büyük boyutlara ulaştı. Fiyatlar aynı oranda artırılamadı.
İhracatta rekabet gücü zayıfladı. Sektör dernekleri, Türk üreticinin ayakta kalabilmek için rakiplerine göre daha yüksek bir kâr marjına ihtiyaç duyduğunu söylüyor. Bazı raporlara göre Türkiye'nin küresel tekstil pazarındaki payı 35 yılın ardından ilk kez yüzde 3'ün altına indi.
Ve başka ülkeler devreye girdi. Türk tekstil firmaları son yıllarda özellikle Mısır'a yatırım yapıyor. Sektör temsilcilerine göre Mısır'da işçilik maliyeti Türkiye'nin çok altında. Daha düşük üretim maliyeti ve bazı pazarlara sağlanan ticari avantajlar Mısır'ı cazip hale getiriyor.
Ama suçu sadece başka ülkelere atmak kolaycılık olur. Türkiye'nin kendi içinde de ciddi bir maliyet ve finansman sorunu var.
Kapanan bir işletme sadece o işletmenin hikayesi değil. Personelin, üreticinin, nakliyecinin, esnafın hikayesi de. Merter'de son dönemde kepenk indiren dükkanlar bunun küçük ama görünür bir örneği.
Peki çözüm ne olabilir?
Enerji ve finansmanda gerçek bir nefes alanı, küçük atölyeler için ortak alım ve pazarlama gücü, fiyat yerine tasarım ve markaya yatırım, usta işçiliğini koruyacak eğitim destekleri ve öngörülebilir bir kur politikası. Kısacası üretici ucuz işçilikle değil, katma değerle rekabet edebilmeli.
Türkiye tekstilden vazgeçmiyor belki. Ama sektörün üretim dengesi değişiyor. Şimdi sorulması gereken soru şu: üretimi başka ülkelere kaptırmadan, Türkiye'deki üreticiyi yeniden rekabetçi hale getirebilecek miyiz?
Çünkü kapanan bir dükkanı yeniden açmak kolay. Ama kaybedilen ustayı, üretim kültürünü ve yılların kurduğu ticaret ağını yeniden kurmak o kadar kolay değil.